Reizende Troostboom maakt rouw en verlies bespreekbaar in Brusselse gemeenten

Een artistieke boom trekt vanaf 23 oktober door Brussel en nodigt inwoners van onze hoofdstad uit om stil te staan bij wie of wat ze missen. De rondreizende Troostboom is een initiatief van de Brusselse organisaties Avansa Citizenne vzw en Rouwcollectief. Met de boom creëren ze in onze hoofdstad een plek waar iedereen, ongeacht taal, cultuur of geloof, rouw en verlies kan beleven en erover kan spreken. Uitvaartspecialist DELA ondersteunt het project vanuit het DELA Fonds. Het gemeenschapscentrum Ten Weyngaert in Vorst is van 23 oktober tot 15 november de eerste halte.

Brussel heeft vandaag weinig plaatsen waar inwoners, ongeacht hun achtergrond of overtuiging, kunnen stilstaan bij verlies en gemis. Avansa Citizenne en Rouwcollectief onderzochten tijdens workshops met Brusselaars uit verschillende buurten hoe voor hen de ideale universele troostplek er moet uitzien. Zo ontstond het idee voor een boom als symbool dat door de stad reist en bij elke halte tijd en ruimte creëert om stil te staan bij verlies.

Erika Rau, Avansa Citizenne: “We hebben de Troostboom zo ontworpen dat iedereen zich er welkom kan voelen, ongeacht taal, cultuur, geloof of achtergrond. Uit onze workshops met Brusselaars bleek duidelijk dat er nood is aan zo’n plek, die religieuze symbolen overstijgt en waar iedereen op zijn eigen manier kan stilstaan bij verlies. We vatten rouw daarbij bewust breed op. Je kan iemand missen die overleden is, maar ook rouwen om het verlies van je gezondheid, een vriendschap, een familieband, je thuis of bepaalde mogelijkheden die je verloren bent. Voor al dat gemis en verlies was dringend plaats nodig in Brussel.”

Artistiek kunstwerk

De Troostboom werd ontworpen door de Nederlandse community artist Suzanne Groothuis, die al meer dan 16 jaar in Brussel woont en kunst inzet om lokale gemeenschappen te verbinden. Voor haar ontwerp baseerde ze zich op de input van Brusselaars uit de participatieve workshops van Avansa Citizenne en Rouwcollectief. Beide organisaties werkten vervolgens uit hoe bezoekers in en rond de boom op een persoonlijke manier kunnen stilstaan bij rouw en verlies.

Tine Belmans van Rouwcollectief: “We nodigen mensen uit om hun rouw en verlies op verschillende manieren te beleven of uiting te geven. Wie wil, kan de naam van iemand die of iets dat hij mist op een blad schrijven en in de boom hangen. Of een persoonlijk briefje achterlaten, een ‘krachtlichtje’ maken met een woord, tekening of boodschap, of iets delen in het reflectieboek. Zo vinden anderen misschien herkenning of houvast voor hun eigen verlies. De boom laat zien dat je niet alleen bent met je gemis. Een halftransparant gordijn rond de boom zorgt voor rust en intimiteit, zonder het verlies weg te stoppen. Want ook rouw mag er zijn en gezien worden.”

Vorst als eerste halte

Het gemeenschapscentrum Ten Weyngaert in Vorst is de eerste Brusselse buurt waar de reizende Troostboom halt houdt. Het gemeenschapscentrum bereikt dagelijks kinderen, jongeren en volwassenen uit de diverse buurt en koppelt aan de komst van de boom een programma rond rouw en verlies, met tal van activiteiten in zowel het Nederlands als het Frans.

An De Winter, centrumverantwoordelijke van GC Ten Weyngaert: “Naast de activiteiten met Rouwcollectief en Avansa Citizenne hebben we ook partners uit de buurt, zoals Pass’Ages, betrokken om een rijk programma rond rouw en verlies aan te bieden. We organiseren workshops, tonen films over verlies, houden een luistersessie van de podcast ‘Dwalen door verlies’ en maken tijdens Café Mortel ruimte om op een laagdrempelige manier over de dood en existentiële vragen te praten. We zijn blij dat de reis van de Troostboom bij ons begint. Zo geven we verdriet ook in onze buurt een zichtbare plek en maken we het gemakkelijker om erover te spreken.”

Rouw bespreekbaar maken

Via het DELA Fonds ondersteunde uitvaartspecialist DELA de creatie van de Troostboom. Zo krijgen Brusselaars een toegankelijke en warme plek waar rouw en verlies ruimte krijgen.

Lien Verfaillie van uitvaartspecialist DELA: “Verlies raakt iedereen, maar krijgt in het dagelijkse leven zelden een plek. De Troostboom brengt die plek letterlijk naar mensen toe. Je kunt er zonder afspraak even stilstaan of op je eigen manier een herinnering achterlaten. Door van buurt naar buurt te reizen, maakt de boom rouw en verlies zichtbaarder en gemakkelijker bespreekbaar. Dat is precies waarom we dit initiatief graag ondersteunen.”

Tot 15 november is de Troostboom te vinden in Vorst. Het programma kan je hier vinden. Na Vorst verhuist de boom voor een maand naar de bibliotheek in Jette. Daarna kan hij verder reizen naar andere Brusselse buurten.

Organisaties die de boom graag in hun wijk ‘planten’, kunnen contact opnemen met de initiatiefnemers van Rouwcollectief en Avansa Citizenne via Erika.Rau@avansa-citizenne.be en meer info is te vinden op de websites:

https://www.avansa-citizenne.be/project-rond-verlies-troost & https://www.rouwcollectief.com/troostboom

^{Over DELA}

^{DELA staat voor “Draagt Elkanders Lasten” en maakt deel uit van een coöperatie. DELA is gespecialiseerd in alles wat van ver of dichtbij te maken heeft met afscheid en ontzorgt mensen op één van de moeilijkste momenten van hun leven: het afscheid van een dierbare. Onze organisatie bestaat reeds meer dan 85 jaar en is sinds 1989 aanwezig in België, waar ze bijna 800 medewerkers telt die helpen vóór, tijdens en na een uitvaart. DELA is vooral gekend als uitvaartverzekeraar, maar heeft ook een 50-tal hooggekwalificeerde uitvaartcentra op meer dan 120 locaties in België, 3 crematoria en een repatriëringscentrum op de luchthaven van Zaventem. Bovendien staan een 30-tal consulenten nabestaandenzorg dagelijks klaar om de nabestaanden na de uitvaart te helpen met praktische en administratieve beslommeringen. DELA doet ongeveer 80% van de repatriëringen en begraaft 1 op de 10 Belgen. DELA staat er dan ook om gekend dé uitvaartspecialist van België te zijn. Vanuit haar sociale betrokkenheid richtte DELA het DELAfonds op, dat initiatieven steunt die het moeilijke moment rondom het afscheid draaglijker willen maken.}

^{Over Avansa Citizenne}

^{Citizenne zet samen met Brusselaars projecten en activiteiten op waarbij het dagelijks (samen)leven het vertrekpunt is. We versterken mensen, wakkeren hun engagement aan en stimuleren Brussels burgerschap. Avansa Citizenne is 1 van de Avansa's. Dat dat zijn 13 pluralistische sociaal-culturele organisaties actief in evenveel regio’s in Vlaanderen en Brussel. Samen streven we naar een duurzame, inclusieve, solidaire en democratische maatschappij.}

^{Over Rouwcollectief}

^{Rouwcollectief co-creëert nieuwe rituelen door te experimenteren met vorm, woord, beeld, beweging en geluid. We zoeken antwoorden aan de hand van rituelen op de noden rond rouw die er zijn in onze samenleving en het zingevingsvraagstuk dat daarmee hand in hand gaat. We creëren aan de hand van die rituelen nieuwe herinneringen met hen die we missen, zo stopt je relatie met die persoon niet, maar krijgt ze vorm op een nieuwe manier.}

^{Over GC Ten Weyngaert}

^{Gemeenschapscentrum Ten Weyngaert is een warme en open ontmoetingsplek in Vorst, waar iedereen welkom is, ongeacht woonplaats of achtergrond. Het centrum brengt mensen van verschillende leeftijden, culturen en talen samen en bouwt zo mee aan een solidaire en rechtvaardige samenleving. Ten Weyngaert versterkt de gemeenschap door ontmoeting en verbinding te stimuleren. Het is een vertrouwde én vernieuwende plek waar mensen zich thuis kunnen voelen, netwerken ontstaan en nieuwe ideeën de ruimte krijgen.}