Cybercriminelen vissen naar gegevens van nabestaanden via rouwberichten

Phishers deinzen nergens voor terug: ze misbruiken zelfs rouw om nabestaanden gegevens en geld af te troggelen. Uitvaartspecialist DELA veroordeelt scherp deze laakbare praktijken en waarschuwt gebruikers voor phishingpogingen via het online condoleanceplatform Ingedachten.be, waar mensen hun medeleven kunnen betuigen via rouwberichten. Het bedrijf neemt ook aanvullende technische maatregelen. De voorbije drie maanden kwamen er, tussen zo’n 45.000 rouwbetuigingen, een honderdtal meldingen binnen van verdachte berichten. Daarbij doen criminelen zich bijvoorbeeld voor als advocaat, verzekeraar of notaris.

“Geachte mevrouw, wij zijn op de hoogte gebracht van het overlijden en willen u informeren over een levensverzekering op naam van de overledene. Stuur ons alstublieft uw e-mailadres zodat wij u de documenten voor de uitkering van de premie kunnen toesturen, of neem per e-mail contact met ons op voor meer informatie.”

Deze en gelijkaardige boodschappen duiken op tussen oprechte rouwbetuigingen op de herdenkingspagina Ingedachten.be van DELA. Op het eerste gezicht lijkt het een behulpzaam bericht van een verzekeraar, maar in werkelijkheid gaat het om phishing. Fraudeurs proberen zo het vertrouwen van nabestaanden te winnen om hen aan te zetten tot het delen van persoonlijke gegevens en later tot het uitvoeren van betalingen, vaak onder het mom van administratieve kosten of een uitkering.

Caroline Hombroukx, verantwoordelijk voor Ingedachten.be: “Oplichters spelen heel doelbewust in op emotie en vertrouwen. Ze weten dat mensen in rouw soms minder alert zijn en sneller geneigd zijn om te reageren, zeker wanneer een bericht dringend of officieel klinkt. Net daarom zijn deze praktijken zo laakbaar: ze maken misbruik van een kwetsbaar moment om mensen financieel en emotioneel te raken.”

Steeds slinkser en volhardender

Phishing is geen nieuw fenomeen, maar de aanpak wordt wel geraffineerder. Fraudeurs slaan op grotere schaal toe en gebruiken telkens nieuwe e-mailadressen om berichten te versturen, vaak met identieke inhoud. Ze proberen een persoonlijk contact op te starten om het gesprek buiten het platform verder te zetten. Een op het eerste gezicht onschuldige vraag, blijkt in de praktijk vaak de eerste stap naar verdere oplichting.

Caroline Hombroukx, verantwoordelijk voor Ingedachten.be: “Fraudeurs doen zich niet alleen voor als officiële instanties, ze stellen ook ogenschijnlijk onschuldige vragen, bijvoorbeeld om een overlijdensbericht door te sturen. Wat onschuldig lijkt, evolueert vaak snel naar een gerichte poging om gegevens te verzamelen of vertrouwen op te bouwen. We zien dat ze bijzonder volhardend zijn: zodra hun pogingen onderschept worden en hun adres geblokkeerd wordt, duiken ze op met nieuwe accounts en blijven ze dezelfde tactieken herhalen. Zo ontvingen we de voorbije drie maanden een honderdtal meldingen van verdachte berichten, of één melding per dag, op een totaal van 45.000 rouwbetuigingen.”

Extra maatregelen

Om dit soort fraude tegen te gaan en het risico te beperken, zet DELA verder in op een combinatie van sensibilisering en technische ingrepen. Zo staat er een duidelijke waarschuwing bovenaan op het platform en kunnen bezoekers verdachte berichten onmiddellijk signaleren via een eenvoudige meldpuntknop. Frauduleuze afzenders worden geblokkeerd en vervolgens op een blacklist geplaatst. Ook het aantal privé-condoleances dat per IP-adres kan worden verzonden, is beperkt om misbruik tegen te gaan.

Bij privécondoleances worden nabestaanden extra gewaarschuwd en kunnen ze verdachte berichten meteen melden. Dit voorjaar volgen nog bijkomende systemen, zoals automatische detectie.

Caroline Hombroukx, verantwoordelijk voor Ingedachten.be: “Phishing is vandaag een breder maatschappelijk probleem. Je ziet het in alle sectoren en jammer genoeg dus ook in de context van rouw. We blijven het platform actief beveiligen en verfijnen onze maatregelen voortdurend. Tegelijk blijft waakzaamheid cruciaal. Daarom zetten we sterk in op sensibilisering, ook tijdens de regelgesprekken bij de uitvaartondernemer, zodat mensen de signalen herkennen en niet ingaan op misleidende berichten. We zien immers hoe belangrijk het digitale rouwregister is voor families: het informeert, brengt mensen samen en biedt steun in een moeilijk moment. Net daarom willen we deze omgeving maximaal beschermen en vrijwaren.”

^{Over DELA}

^{​DELA staat voor “Draagt Elkanders Lasten” en maakt deel uit van een coöperatie. DELA is gespecialiseerd in alles wat van ver of dichtbij te maken heeft met afscheid en ontzorgt mensen op één van de moeilijkste momenten van hun leven: het afscheid van een dierbare. Onze organisatie bestaat reeds meer dan 85 jaar en is sinds 1989 aanwezig in België, waar ze bijna 800 medewerkers telt die helpen vóór, tijdens en na een uitvaart. DELA is vooral gekend als uitvaartverzekeraar, maar heeft ook een 70-tal hooggekwalificeerde uitvaartcentra op meer dan 120 locaties in België, 3 crematoria en een repatriëringscentrum op de luchthaven van Zaventem. Bovendien staan een 30-tal consulenten nabestaandenzorg dagelijks klaar om de nabestaanden na de uitvaart te helpen met praktische en administratieve beslommeringen. DELA doet ongeveer 80% van de repatriëringen en begraaft 1 op de 10 Belgen. DELA staat er dan ook om gekend dé uitvaartspecialist van België te zijn. Vanuit haar sociale betrokkenheid richtte DELA het DELAfonds op, dat initiatieven steunt die het moeilijke moment rondom het afscheid draaglijker willen maken.}